Van verontreinigde bodems naar bodembiodiversiteit en -gezondheid: verontreiniging, functies en veerkracht

Op een moment waarop bodems steeds meer onder druk staan door verstedelijking, hardnekkige vervuiling en de effecten van klimaatverandering, wordt de bescherming, het duurzaam beheer en het herstel ervan steeds meer een centrale uitdaging op het vlak van volksgezondheid, milieu en ruimtelijke ordening.

In België dateert dit bewustzijn niet van gisteren. De wetgeving rond verontreinigde bodems bestaat al meer dan 30 jaar in Vlaanderen, meer dan 20 jaar in Brussel en meer dan 8 jaar in Wallonië. In de loop van deze decennia hebben de drie Gewesten elk hun eigen regelgevend kader, technische instrumenten en operationele praktijken ontwikkeld, terwijl zij tegelijk met gemeenschappelijke uitdagingen werden geconfronteerd. Parallel daaraan hebben zij talrijke initiatieven genomen rond bodemgezondheid, ruim vóór de recente goedkeuring van de Europese richtlijn inzake bodembewaking en -gezondheid. Voorbeelden hiervan zijn onder meer de Good Soil-strategie in Brussel, het bodemzorgbeleid in Vlaanderen en de Waalse bodemkwaliteitsindex (IQSW), die getuigen van een duidelijke wil om de bodem te beschouwen als een levende, multifunctionele en strategische hulpbron.

Vandaag zijn de drie Gewesten bezig met de omzetting van de Europese richtlijn, wat een grondige reflectie vergt over de harmonisering van de benaderingen, de versterking van het monitoringsysteem en de integratie van de meest recente wetenschappelijke kennis. Dit proces vormt een belangrijke mijlpaal: de rol van de bodem wordt eindelijk naar waarde geschat, niet alleen als drager van ontwikkeling, maar ook als een essentiële hefboom in de strijd tegen klimaatverandering — zowel op het vlak van koolstofopslag, waterregulering, biodiversiteit als de beperking van stedelijke hitte-eilanden.

In deze snel evoluerende regelgevende, wetenschappelijke en maatschappelijke context vindt op donderdag 3 en vrijdag 4 december 2026 in Brussel het colloquium Intersoil 2026 plaats. Dit evenement brengt onderzoekers, experten, overheden, studiebureaus en terreinactoren samen rond actuele en toekomstige bodemuitdagingen, met een internationale en interdisciplinaire dialoog als uitgangspunt.

De eerste dag staat in het teken van bodemverontreiniging, met een stand van zaken in de drie Gewesten en een terugblik op de evolutie van de regelgevende kaders. In de namiddag ligt de focus op opkomende verontreinigingen, zoals PFAS en microplastics, waarvan de aanwezigheid in bodems en grondwater belangrijke uitdagingen stelt op het vlak van staalname, analyse, normen, risicobeoordeling voor de volksgezondheid en saneringstechnieken. De dag wordt afgesloten met een rondetafel over PFAS, met ruimte voor uitwisseling tussen wetenschappelijke, technische en institutionele standpunten.

De tweede dag hanteert een meer globale benadering van bodembeheer, vooral in stedelijke context. De discussies zullen gaan over monitoring van de bodemtoestand, ontharding, technosols en het beheer van uitgegraven gronden. Een rondetafel biedt ruimte voor debat over de diagnose van bodemgezondheid, een sleutelkwestie voor het sturen van beleidsmaatregelen en ruimtelijke projecten. In de namiddag ligt de focus op de preventie van bodemdegradatie, met name tijdens werken, evenals op herstelmethoden, waaronder technieken voor behandeling en ontwatering (ontdichting) van aangetaste bodems.

Met dit programma wil Intersoil 2026 voortbouwen op tientallen jaren regelgevende ervaring in België, bestaande regionale initiatieven valoriseren en actief bijdragen aan een sterkere erkenning van de bodem als essentiële pijler van de ecologische en klimatologische transitie.
Op 3 en 4 december in Brussel biedt Intersoil 2026 een unieke kans om de actoren achter deze ontwikkelingen te ontmoeten.

Deze uitdaging staat centraal in deze 6de editie van Intersoil, georganiseerd in samenwerking met Leefmilieu Brussel.

Uw praktijkervaringen interesseren ons!

▬ 5 hoofdthema's ▬

① Bodemverontreiniging en regelgevend kader

• Stand van zaken van verontreinigde bodems
• Ervaringsuitwisseling en evaluaties
• Evolutie van wetgevende en regelgevende kaders
• Uitdagingen bij implementatie en interregionale coherentie

② Opkomende verontreinigingen: identificeren, meten en beheren

• PFAS en microplastics in bodem en grondwater
• Staalname- en analysemethoden
• Normen, grenswaarden en onzekerheden
• Risicobeoordeling voor mens en milieu
• Behandelingstechnieken en innovatieve oplossingen

③  Monitoring, diagnose en bodemgezondheid

• Monitoringsplannen voor de bodemtoestand
• Indicatoren en diagnostische methoden voor bodemgezondheid
• Bodem als levende en multifunctionele hulpbron
• Verbanden tussen bodemkwaliteit, volksgezondheid en territoriale veerkracht

④ Duurzaam bodembeheer in stedelijk gebied

• Ontharding van bodems
• Technosols: ontwerp, prestaties en beperkingen
• Beheer en valorisatie van uitgegraven gronden
• Integratie van bodem in stedelijke en ruimtelijke projecten

⑤ Preventie en herstel van aangetaste bodems

• Preventie van bodemdegradatie tijdens werken
• Goede werfpraktijken
• Behandelingsmethoden voor aangetaste bodems
• Technieken voor ontwatering en herstel van bodemfuncties